Karagen – mimo, iż nawa ta znana jest zapewne nie wszystkim, jest to powszechnie stosowany, popularny dodatek do żywności. Występujący w składzie produktów spożywczych często pod tajemniczo wyglądającym i zapewne niewiele mówiącym kodem E407, natomiast dodatek ten w kosmetykach najczęściej figuruje jako INCI – sodium carrageenen.
Dodatek ten znany był już prawdopodobnie w IV – VI wieku p.n.e., a szeroko stosowany jest od lat 30 XX wieku. Całkiem niedawno zaczęły pojawiać się spekulacje i kontrowersje w okól tego produktu. Coraz szerzej i głośniej mówi się o jego szkodliwym wpływie na nasze zdrowie.
Przyjrzyjmy się zatem bliżej tej substancji.
Czym jest karagen?
Karagen pozyskiwany jest z czerwonych alg morskich. Szeroko stosowany jako środek emulgujący, stablilizujący i zagęszczający. Wspomaga głownie żywność przetworzoną. Znajdziemy go zwłaszcza w produktach mlecznych (tj. jogurt, śmietanka, twaróg), w napojach roślinnych (tj. mleko orzechowe, mleko kokosowe), w mleku modyfikowanym dla niemowląt, w tofu, w przetworzonych produktach mięsnych. Środek ten powszechnie stosowany jest również do klarowania w procesie produkcji piwa i wina (jest stosowany w przetwórstwie ale nie jest dodawany do końcowego produktu). Karagen stosuje się także jako powłokę do produktów mięsnych.
Zauważyć należy, że środek ten nie zawiera w sobie żadnych wartości odżywczych. To jedynie stablilizator, emulgator czy zagęstnik mający na celu uzyskanie pożądanej konsystencji produktu. Karagen nie ma smaku. Mam za to wyjątkową strukturę chemiczną. To właśnie ona sprawia, że jest to tak atrakcyjny produkt. Atrakcyjny bo działa jak spoiwo w bardzo wielu produktach spożywczych.
Jeszcze zanim pojawiły się pytania o bezpieczeństwo tego produktu, pojawiały się pojedyncze artykuły naukowe sugerujące, iż karagen może być produktem słabo metabolizowanym w naszym przewodzie pokarmowym a co za tym idzie wydalany z organizmu niemali w całości i w nienaruszonej formie. Badania te prowadziły do szerszej konkluzji jakoby spozywanie karagenu mogło być dla ludzi szkodliwe.
Pierwotnie karagen, tradycyjnie był ekstrahowany po przez gotowanie wodorostów w mleku lub wodzie. Następnie tak przygotowany używany był w niewielkich ilościach w celach leczniczych lub jako dodatek do żywności. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Produkt jest używany na dużą skalę i ekstrahowany komercyjnie, przy użyciu roztworów alkaicznych. Pojawiają się spekulacje, że to właśnie masowa, przemysłowa produkcja zmienia skład chemiczny karagenu i powoduje jego szkodliwe oddziaływanie na nasz organizm.
Jakie więc mogą być potencjalne skutki uboczne karagenu? Na co wskazują badacze?
• Zaostrzenie już istniejących stanów zapalnych w naszych jelitach. Takich jak np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego – Crohna,
• Zapalenie jelit,
• Reakcja alergiczna,
• Owrzodzenie jelit,
• Toksyczność dla płodu i wady wrodzone,
• Tłumienie odporności,
• Nietolerancja glukozy oraz insulinooporność,
• Rak jelita grubego,
• Rak wątroby,
• Wspomaganie wzrostu nieprawidłowych gruczołów w jelicie grubym
Pamiętajmy! Karagen nie jest trawiony przez nasz układ pokarmowy. Jest on całkowicie wydalany więc dla zdecydowanej większości z nas będzie on składnikiem obojętnym. Jednak warto wiedzieć, iż takie potencjalne ryzyko wystąpienia reakcji niepożądanej istnieje.